به طور كلي موقعيت جغرافيايي و استراتژيك الجزاير ، روابط با دولتهاي اروپايي و آفريقايي و همچنين پتانسيل هاي طبيعي اين كشور منجر به ايجاد فرصت هايي در حوزه هاي مختلف كالا و خدمات در اين كشور گرديده است كه ذيلا" به آنها مي پردازيم :
- بخش نفت و گاز (هيدروكربن ها)
بخش هيدروكربن ها در الجزاير نسبتاً جوان است وسابقه اولين استخراج نفت در سال 1956 و استخراج گاز طبيعي نيز در سال 1961 بوده است . سطح اكتشاف نفت و گاز در الجزاير تاكنون پايين بوده و در هر 10 هزار كيلومتر مربع تنها 8 يا 9 اكتشاف با موفقيت صورت مي گيرد در حالي كه ميانگين بين المللي آن 100 اكتشاف در چنين مساحتي است .پتانسيل براي افزايش ميزان اكتشاف بالا است ومي تواند فرصت هايي را نه تنها براي خارجيان بلكه براي خود الجزايري ها فراهم آورد كه صنعت نفت و گاز خود را در سطح جهاني ارتقاء بخشند .
سرمايه گذاري خارجي در بخش نفت آن کشور به سرعت در حال رشد است بطوري كه در سال 1995 ، توليد نفت خام بر مبناي مشاركت خارجي 2 درصد بوده و در سال 2001 به 25 درصد و در سال 2004 به 51 درصد افزايش يافت . با طرح هاي استخراج و اكتشاف اخير ظرفيت توليد نفت الجزاير در حال افزايش است .
در حال حاضر توليد نفت الجزاير 5/1 ميليون بشكه در روز است كه اميد است تا سال 2010 به 2 ميليون بشكه در روز برسد . براساس قوانين جديد، كمپاني هاي خارجي نيز مي توانند بابهره مندي از مالكيت 100 درصد در پروژه هاي نفتي اين كشور وارد شوند .
ذخاير گاز طبيعي الجزاير نيز حدود 5/4 تريليون مترمكعب برآورد مي شود . صادرات گاز طبيعي الجزاير به صورت گاز مايع از طريق خطوط لوله به كشورهاي مجاور نيز انجام مي گيرد . مهم ترين فرصت براي سرمايه گذاري خارجي در بخش نفت در الجزایر مي تواند شامل موارد ذيل باشد :
1- سرمايه گذاري در زمينه استخراج و اكتشاف نفت
2- ساخت مجموعه ها و تأسيسات پتروشيمي ، پالايشگاه ها و ...
- بخش ساخت و ساز
ساخت و ساز يكي از مهم ترين بخش هاي اقتصادي است كه 5/8 درصد ارزش افزوده دارد . مسكن اساسي ترين بخش ساخت و ساز در الجزاير است . سالانه 130 هزار واحد مسكوني در الجزاير ساخته مي شود كه از اين ميزان بين 30 تا 40 هزار واحد توسط بخش خصوصي ساخته مي شود . علاوه براين ، گرايش زيادي به احياي واحدهاي مسكوني قديمي وجود دارد و در حال حاضر نيز حدود 2 ميليون واحد مسكوني از دوره استعمار تاكنون همچنان باقي است .
براساس تحليل هاي موجود پيش بيني مي شود كه الجزاير تا 15 سال آينده به 3 ميليون واحد مسكوني نياز داشته باشد . گرچه تاكنون ، بالغ بر 22000 پيمانكار ساخت و ساز ثبت شده اند ولي رخدادهايي چون زلزله ماه مي 2003 در الجزاير نشان داد كه نه تنها ساختمان ها از استحكام كافي برخوردار نيستند بلكه توان پيمانكاران الجزاير قادر به ترميم خرابي ها و خسارات ناشي از زلزله نيست .
بطور كلي ضعف تخصص ، فقدان نيروي كار كيفي و عدم رعايت استانداردهاي بين المللي در ساخت اماكن مسكوني مهم ترين مسائلي هستند كه الجزاير با آن مواجه است و همین موضوع می تواند بازار عمده ای برای صدور خدمات کشورمان در این زمینه باشد. لازم به ذكر است كه پايين بودن قیمت زمين ومسكن در الجزاير ( بطور متوسط 218 دلار براي هر مترمربع ) نيز از دلايل عدم تمايل پيمانكاران خارجي براي حضور در مناقصه هاي ساخت وساز مسكن در الجزاير است .خارجيان توقع دارند كه قيمت ها به بيش از 300 دلار به ازاي هر مترمربع افزايش يابد . در حال حاضر ، مهم ترين فرصت ها براي حضور در ساخت و ساز واحدهاي مسكوني در الجزاير عبارتند از:
1- صادرات مواد و مصالح ساختماني به ويژه سيمان .
2- ارائه روش هاي جديد ساخت و ساز منازل و ساختمان ها
.3- برنامه دولت در توسعه و نوسازي 10 شهر از كشور
. 4- سرمايه گذاري و اجراي پروژه هاي برنامه ريزي شهري.
- ارتباطات و تكنولوژي اطلاعات
به دنبال تصویب قانون در آگوست سال 2000 ، وزارت پست و مخابرات الجزاير به وزارت پست و ارتباطات تغيير نام داد و عمليات خود را با مأموريت جديد در مي سال 2001 آغاز كرد . از اين سال تا سال 2006 تعداد خطوط ثابت تلفن با 8 درصد رشد به 5/3 ميليون خط افزايش يافت .
بخش موبايل نيز در چهار سال اخير در نتيجه رقابت شركت هاي اپراتور خارجي نظير اپراتورهاي كويتي و مصري رشد قابل ملاحظه اي داشته است .
تا سال 2006 در الجزاير حدود 7/13 ميليون اشتراك موبايل به ثبت رسيده است . همچنين در زمينه اينترنت نيز تا سال 2006 تعداد مشتركين اينترنتي به 613 هزار نفر رسيده است كه با توجه به كاهش نرخ اشتراك در اين كشور ، پيش بيني مي شود تا 5 سال آينده اين تعداد با 20 درصد افزايش به 5/1 ميليون اشتراك برسد . مهم ترين فرصت هاي سرمايه گذاري براي كشورهاي خارجي، به ویژه برای ايراني ها در این زمینه عبارتند از :
1- عزم دولت الجزاير به خصوصي سازي در بخش ارتباطات و مخابرات
.2- برنامه توسعه مراكز تماس (Call Centers)
- بهداشت و درمان
بخش خدمات درماني در الجزاير فعال بوده و بيش از 200 هزار نفر را در استخدام خود دارد . اين بخش در برگيرنده 185 بيمارستان ، 32 درمانگاه تخصصي و مركز بيمارستاني دانشگاهي با 54000 تختخواب است . زيرساخت خدمات درماني در الجزاير كاملاً توسعه نيافته و از اين جهت الجزاير بازار خوبي براي ارائه خدمات درماني و يا فروش تجهيزات و امكانات پزشكي است .در حال حاضر 95 درصد از تجهيزات پزشكي الجزاير از خارج وارد مي شوند و رقباي عمده در اين زمينه كشورهاي آلمان ، ايتاليا ، انگلستان ، آمريكا و ژاپن هستند .
پيش بيني مي شود كه بخش پزشكي در الجزاير در آينده توسعه سريعي يابد و اين از آن جهت است كه الجزاير فعاليت و سرمايه گذاري هاي بخش خصوصي اعم از داخلي و خارجي را مجاز مي داند . مهم ترين فرصت ها براي حضور در بازار خدمات و امكانات پزشكي و بهداشتی الجزاير براي شركت هاي خارجي و به ویژه متخصصین کشورمان با توجه به قابليت ها و توانمندي هاي اين بخش عبارتند از :
1- بيوتكنولوژي ، داروهاي قلب و ضد سرطان
2- كليه تجهيزات و وسائل پزشكي و دندانپزشكي
3- مديريت بيمارستاني و پروژه هاي ايجاد مراكز درماني
- توليد انرژي
با توجه به نياز اين كشور به انرژي و به ويژه انرژي برق ، ميزان توليد آن نسبتاً كم است. البته درسال هاي اخير اصلاحاتي در اين بخش اقتصادي به عمل آمده است و اين اميد وجود دارد كه با بازشدن بازار الجزاير خصوصاً در بخش انرژي كمبودهاي موجود تا حد زيادي رفع شوند . مهم ترين فرصت هايي كه شركت هاي خارجي مي توانند در بخش انرژي الجزاير مشاركت كنند ، عبارتند از :
1- توسعه شبكه توزيع انرژي
2- توليد انرژي و امنيت ذخاير انرژي
3- صادرات انرژي
- بخش كشاورزي و دامپروري
6/9 درصد از GDP الجزاير رابخش كشاورزي تشكيل مي دهد كه معيشت حداقل 20 درصد از مردم الجزاير به آن بستگي دارد . مساحت زمين زير كشت الجزاير حدود 8 ميليون هكتار است كه 3 درصد از كل سرزمين الجزاير را در برمي گيرد . از مجموع زمين هاي زيركشت تنها 7 درصد تحت آبياري قرار داشته و مابقي وابسته به بارندگي هاي سالانه هستند و طبعاً در سال هاي زيادي، خشكسالي و بي آبي را نيز تحمل مي كنند .
اگر چه در نتيجه « برنامه توسعه كشاورزي نوين » ( PNDA) از سال 2005 ، رشد توليد محصولات بخش كشاورزي مشاهده مي شود ولي پديده خشكسالي در اين كشور ممكن است عواقب زيانباري را براي امنيت غذايي الجزاير به همراه آورد و لذا برنامه PNDA از سال 2000 تاكنون در پي تحقق اهداف ذيل است :
1- تبديل و تقويت مزارع حبوبات
2- توسعه ، تجاري و صادراتي كردن و بسته بندي محصولات كشاورزي
3- اصلاح و آبياري كشاورزي و احياي جنگل ها
4- اصلاح نژاد دام و طيور
5- توسعه طرح هاي ژنتيك و حمايت از حيوانات اهلي
6- واگذاري زمين براي استخراج معادن و ذخاير مهم ترين محصولات كشاورزي صادراتي الجزاير عبارتند از : خرما ، انگور ، شراب انگوري ، زيتون و روغن زيتون و انواع سبزي ها . الجزاير متكي به واردات بسياري از مواد غذايي است واردات مواد غذايي 18 درصد از كل واردات الجزاير را در برمي گيرد.
بطوري كه در سال 2005 حدود 8/3 ميليارد دلار مواد غذايي وارد كرده است كه از اين ميزان 39 درصد را غلّه و حبوبات ، 20 درصد لبنيات ، 7 درصد شكر و انواع شيريني و 6 درصد را گوشت تشكيل مي دهند . اتحاديه اروپا مهم ترين شريك تجاري الجزاير بوده كه در حدود 55 درصد از واردات الجزاير از كشورهاي اروپايي است كه در مجموع ، تركيب واردات به قرار ذيل است :
- فرانسه 40 درصد - آلمان 15 درصد - ايتاليا 14 درصد - ساير كشورهاي اروپايي 30 درصد متقابلاً 54 درصد از صادرات الجزاير به اتحاديه اروپا است كه عبارت است از : 1- ايتاليا 29 درصد 2- اسپانيا 21 درصد 3- فرانسه 19 درصد 4- ساير كشورهاي اروپايي 31 درصد قيمت اجناس اروپايي دربازار الجزاير پايين است كه ناشي از دو عامل عمده است :
1- سوبسيدي كه اروپايي ها به كالاهاي صادراتي خود مي دهند
2- نزديكي جغرافيايي به الجزاير كه هزينه حمل را كاهش مي دهد.
به همين دليل ، پيش از ورود به بازار الجزاير بايد بررسي لازم ازجنبه هاي مختلف نظير : حضور رقبا ، هزينه هاي محتمل و روش هاي قيمت گذاري به عمل آيد تا بتوان حضوري پرسود در بازار الجزاير داشته باشيم . اين نكته را بايد درنظر داشت كه بيشتر محصولات كشاورزي و غذايي وارداتي الجزايرتوسط بخش خصوصي آن كشور صورت مي گيردكه طبعاً شرايط مطلوب تري را براي لابي و مذاكرات تجاري ايجاد مي كند . با رويكرد الجزاير به اقتصاد آزاد و افزايش انواع فروشگاه ها و سوپرماركت ها، مصرف كنندگان گرايش بيشتري به مواد غذايي فرآوري شده و بسته بندي شده پيدا كرده اند كه طبعاً از قيمت بالاتري برخوردارند . اين گرايش مي تواند زمينه اي مناسب برای فروش محصولات با قيمت گران تر در بازار الجزاير در آينده اي نزديك باشد . با توجه به بررسی های به عمل آمده مهمترین فرصتهای فعالیت در زمینه محصولات کشاورزی و غذایی در بازار الجزایر، به شرح ذیل است:
1- غلّه و حبوبات :
نظير گندم ، جو ، ذرت و جو دوسر - الجزاير يكي از بزرگترين واردكنندگان گندم جهان به ميزان 4 ميليون تن در سال است كه عمدتا" از كشورهاي آمريكا و استراليا وارد مي شود
.2- روغن هاي گياهي و روغن دانه :
نظير روغن سويا ، روغن آفتابگردان ، روغن نخل و روغن شلغم .
3- لبنيات :
لبنیات شامل : شير كم چربي ، پودر شير ، كره و روغن كره و پنير – الجزاير يكي از واردكنندگان لبنيات جهان با وارداتي به ارزش 500 ميليون دلار در سال است. مهم ترين رقبا در زمينه لبنيات عبارتند از : - فرانسه ، آرژانتين ، بلژيك و نيوزيلند در زمينه پودر شير . - فرانسه ، لهستان ، آمريكا و چك در زمينه شير خشك بدون چربي . - اسپانيا ، هلند ، نيوزيلند ، ايرلند ، استراليا و فرانسه در زمينه كره و پنير .
4- صادرات محصولات غذايي دريايي به الجزاير
بطور متوسط هر شهروند الجزايري سالانه 2/3 كيلوگرم ماهي مصرف مي كند و اين در حالی است که این كشور بين 70 هزار تا 100 هزارتن در سال ماهي توليد مي نمايد . غذاهاي دريايي كنسرو شده و ماهي منجمد نيز عمدتاً از خارج وارد مي شوند كه در سوپرماركت ها عرضه مي گردند . با اين وجود ، ماهي و غذاهاي دريايي در الجزاير بسيار گران هستند بطوري كه بسياري از خانواده ها امكان بهره مندي مستمر از آن را ندارند . قيمت هر كيلو ماهي در الجزاير حدود 5/6 دلار است و در ارزان ترين حالت ، يعني ماهي ساردين ، كيلويي 3/1 دلار به فروش مي رسد .
- سیاست های تجاری بخشی
متوسط عمومی تعرفه های بخش کشاورزی الجزایر 8/12 درصد بوده و از میان 815 ردیف تعرفه محصولات کشاورزی ، بالاترین تعرفه 30 درصد است . در این بخش 2/0 درصداز رديف هاي تعرفه اي معاف از مالیات هستند .
همچنین میانگین تعرفه های محصولات غیرکشاورزی این کشور 5/18 درصد است. حدود 2 درصد از تعرفه های این بخش از میان 5181 ردیف تعرفه معاف از مالیات و بالاترین نرخ تعرفه 30 درصد می باشد . صرف نظر از کوشش های الجزایر در راه صنعتی کردن اقتصاد کشور ، هنوز این کشور متکی به بخش کشاورزی است ، هر چند این بخش تنها 17 درصد تولید ناخالص داخلی آن را تشکیل می دهد . محصولات عمده کشاورزی الجزایر شامل غلات ، مرکبات، سبزیجات ، پنبه و توتون است . دولت سعی در مقررات زدایی و اجازه حضور رقبای خارجی در اغلب بخش های خدماتی نظیر بیمه ، بانکداری و حمل و نقل هوایی را داشته و در حال حاضر شرکت های خارجی در این زمینه ها فعالیت دارند . صنایع الجزایر شامل صنایع نفت و گاز ، پتروشیمی ، صنایع سبک ، صنایع معدنی ، لوازم الکتریکی و فرآورده های غذایی می شود که 33 درصد تولید ناخالص داخلی این کشور در سال 2000 را تشکیل داده است . این کشور دارای معادن غنی سنگ آهن ، سرب ، روی ، جیوه و اورانیوم است . به خاطر عدم وجود بخش خدمات مالی مدرن ، رشد اقتصادی این کشور محدود شده است .
اکثر بخش های بانکداری الجزایر در دست دولت بوده که کارایی پایینی دارند. با این وجود اصلاحاتی در این بخش در حال انجام است که البته به کندی پیش می رود . در چند سال گذشته دولت اجازه فعالیت آزادانه بخش خصوصی در این بخش را صادر کرده است . نظام مخابرات این کشور نیز با مشکل ناکارایی روبرو است و دولت از دو سال پیش تصمیم گرفته انحصار وزارت پست و مخابرات را شکسته و به بخش خصوصی اجازه فعالیت بدهد تا رقابت در این بخش ایجاد شود .
- پروژه هاي مهم در بخش صادرات خدمات فني و مهندسي
از پروژه هاي مهمي كه در حال حاضر و چند سال آينده زمينه مناسبي براي صادرات خدمات فني و مهندسي به الجزاير ايجاد مي كند مي توان به نمونه هاي ذيل اشاره كرد :
1. ساخت اماكن مسكوني تا سال 2009 با اختصاص مبلغ 110 ميليارد دلار
.2. پروژه هاي احداث اتوبان نظير : اتوبان شرق به غرب كه شهرهاي اوران و كنستانتين را به يكديگر متصل مي سازد .
3. پروژه راه آهن شمال به جنوب و بكارگيري قطارهاي سريع السير
. 4. پروژه هاي ساخت بيمارستان و مراكز درماني در مناطق خارج از پايتخت .
5. پروژه توسعه توليد هيدروكربن ها با تمركز بر توسعه منابع گاز طبيعي .